مقدمه
سرور DNS یکی از اجزای مهم زیرساخت اینترنت است و نقش اساسی در برقراری ارتباط بین کاربر و وبسایتها دارد. این سیستم نام دامنهها را به آدرسهای IP تبدیل میکند تا درخواستها به مقصد درست هدایت شوند. هر اختلال یا محدودیتی در این فرآیند میتواند باعث شود بعضی سایتها در دسترس نباشند یا سرعت دسترسی کاهش پیدا کند. در بسیاری از شبکهها، DNS علاوه بر ترجمه نام دامنه، برای مدیریت ترافیک، اعمال سیاستهای امنیتی و حتی فیلترینگ هم بهکار میرود. به همین دلیل، بلاک شدن دسترسی توسط سرور DNS میتواند به دلایل مختلفی مانند سیاستهای قانونی، ملاحظات امنیتی، خطاهای فنی یا تنظیمات مدیریتی اتفاق بیفتد. شناخت نحوه کار DNS، دلایل بلاک شدن و روشهای امن برای عیبیابی، کمک میکند کاربران بتوانند مشکلات دسترسی را بهتر تحلیل کنند و راهکار مناسبتری برای رفع آن انتخاب کنند.
سرور DNS چیست و چرا باعث بلاک شدن دسترسی میشود؟
سرور DNS سیستمی است که نام دامنه سایتها را به آدرسهای عددی IP تبدیل میکند تا مرورگر بتواند به سرور اصلی متصل شود. وقتی آدرس یک وبسایت را وارد میکنید، درخواست ابتدا به سرور DNS میرود و این سرور مشخص میکند اتصال باید به کدام آدرس هدایت شود. بدون DNS، مجبور بودیم آدرسهای IP را بهصورت دستی وارد کنیم و استفاده از اینترنت بسیار سختتر میشد.
گاهی اوقات سرور DNS به دلایل مختلف دسترسی به بعضی سایتها را مسدود میکند. این مسدودسازی میتواند بهخاطر اجرای قوانین فیلترینگ، جلوگیری از سایتهای مخرب، رعایت محدودیتهای قانونی یا حفاظت کاربران در برابر بدافزارها باشد. در این شرایط، حتی اگر اینترنت وصل باشد، کاربر هنگام ورود به سایت با خطا روبهرو میشود؛ چون درخواست در همان مرحله DNS متوقف شده است.
در برخی شبکهها نیز مدیر سیستم یا ارائهدهنده اینترنت از DNS برای کنترل دسترسی استفاده میکند. به همین دلیل، DNS فقط وظیفه ترجمه نام دامنه را ندارد و در عمل بخشی از زیرساخت کنترل ترافیک و امنیت شبکه محسوب میشود.
راهنمای تنظیمات شبکه و عیبیابی اتصال اینترنت
رایجترین دلایل بلاک شدن توسط سرور DNS
رایجترین دلایل بلاک شدن توسط سرور DNS معمولاً به سیاستهای امنیتی، قانونی و مدیریتی شبکه مربوط میشود. یکی از مهمترین موارد، اجرای فیلترینگ توسط ارائهدهنده اینترنت یا سازمانهاست؛ در این حالت برخی دامنهها عمداً در لیست مسدود قرار میگیرند تا دسترسی به آنها محدود شود.
یک دلیل دیگر این است که یک وبسایت بهعنوان منبع بدافزار، فیشینگ یا محتوای خطرناک شناسایی شود. بسیاری از سرورهای DNS با تکیه بر پایگاههای داده امنیتی، دامنههای مشکوک را بهصورت خودکار مسدود میکنند تا کاربران از تهدیدهای احتمالی محافظت شوند.
گاهی هم ماجرا به خطاهای فنی برمیگردد. تنظیمات اشتباه، بهروزرسانی ناقص یا تغییر ناگهانی رکوردهای DNS میتواند باعث شود یک دامنه بهطور موقت در دسترس نباشد. انتقال سرور یا انتشار نادرست اطلاعات DNS نیز از همین دسته است.
در محیطهای سازمانی، مدیران شبکه ممکن است برای مدیریت پهنای باند، کنترل دسترسی کارکنان یا اجرای سیاستهای داخلی، محدودیتهایی از طریق DNS اعمال کنند. بنابراین، بلاک شدن توسط سرور DNS همیشه به معنای مشکل در اینترنت نیست و بیشتر به تنظیمات، سیاستها و ملاحظات امنیتی مربوط میشود.
از سرویس های ضد تحریم یا شبکه های خصوصی مجازی استفاده کنید
محبوب ترین راه دسترسی به سایت هایی که شما را بلاک می کنند، استفاده از شبکه های خصوصی مجازی با کیفیت بالا است. شبکه های خصوصی مجازی مزایای زیادی دارند، اما مهم ترین آن، توانایی این فناوری در ارائه یک آدرس IP به شما است که متعلق به یک کشور دیگر است. آدرس IP خارجی باعث می شود به نظر برسد که شما در مکان دیگری مستقر هستید. بنابراین، می توانید محدودیت ها را دور بزنید.
برخی از سرویس ها از نظر تئوری دسترسی به سایت از آدرس های IP که متعلق به این شبکه ها هستند را مسدود می کنند اما ارائه دهندگان شبکه های مجازی نیز راه حل های دیگری برای حل کردن این مشکل پیدا کردند. همچنین اگر به دنبال یک آدرس IP ثابت هستید، بهتر است از VPS یا سرور اختصاصی مجازی استفاده کنید.
چگونه تشخیص دهیم مشکل از سرور DNS است یا اینترنت؟
برای اینکه بفهمیم مشکل از سرور DNS است یا از خود اینترنت، میتوان چند بررسی ساده انجام داد. اگر فقط بعضی سایتها باز نشوند اما بقیه سایتها بدون مشکل لود شوند، معمولاً موضوع به DNS مربوط میشود؛ چون نام دامنه آن سایتها بهدرستی ترجمه نمیشود. اما اگر هیچ سایتی باز نشود یا اتصال کلاً قطع باشد، بیشتر احتمال دارد مشکل از اینترنت یا شبکه باشد.
یکی از روشهای متداول، استفاده از دستورهایی مثل «ping» یا «traceroute» است. اگر پینگ به یک آدرس IP برقرار شود، اما همان دامنه در مرورگر باز نشود، یعنی DNS نمیتواند نام را ترجمه کند. میتوان برای آزمایش، بهطور موقت یک سرور DNS عمومی تنظیم کرد؛ اگر مشکل برطرف شد، مشخص است اختلال از DNS قبلی بوده است.
روی دستگاههای دیگر در همان شبکه هم میتوان همین تست را انجام داد. اگر همه دستگاهها مشکل مشابه داشته باشند، احتمالاً DNS شبکه یا ارائهدهنده اینترنت دچار اختلال است. در نهایت، ریست کردن مودم، پاک کردن کش DNS و بررسی تنظیمات شبکه کمک میکند منبع مشکل دقیقتر مشخص شود و راه مناسب برای رفع آن انتخاب گردد.
روشهای امن برای رفع بلاک شدن توسط سرور DNS
روشهای امن برای رفع بلاک شدن توسط سرور DNS بیشتر بر تغییر تنظیمات و استفاده از سرویسهای معتبر تمرکز دارند. یکی از رایجترین راهها این است که سرور DNS پیشفرض را به سرورهای عمومی و قابلاعتماد تغییر دهیم؛ سرورهایی که معمولاً پایدارتر هستند و محدودیتهای کمتری دارند. این تغییر را میتوان هم در تنظیمات مودم و هم مستقیماً داخل سیستمعامل انجام داد.
پاک کردن کش DNS هم میتواند مفید باشد، چون گاهی اطلاعات قدیمی یا اشتباه در حافظه سیستم باقی میماند و باعث اختلال در دسترسی میشود. بهروزرسانی تنظیمات شبکه و بررسی درست بودن آدرسها نیز از قدمهای مهم است.
برخی کاربران از فناوریهایی مثل DNS over HTTPS یا DNS over TLS استفاده میکنند تا درخواستهای DNS بهصورت رمزگذاریشده ارسال شود و احتمال دخالتهای ناخواسته کاهش پیدا کند. اگر محدودیتها در یک شبکه سازمانی اعمال شده باشد، بهتر است موضوع با مدیر شبکه مطرح شود تا راهکار رسمی ارائه شود.
در نهایت، استفاده از ابزارها یا روشهای ناشناس و نامطمئن میتواند خطرات امنیتی ایجاد کند یا با سیاستهای شبکه در تضاد باشد. بنابراین، بهترین رویکرد استفاده از روشهای قانونی، امن و مبتنی بر سرویسهای معتبر است.
تغییر سرور DNS؛ چه زمانی مفید است و چه زمانی نه؟
تغییر سرور DNS در خیلی از مواقع میتواند دسترسی و پایداری اتصال را بهتر کند، اما همیشه جواب نمیدهد. وقتی بعضی سایتها دیر باز میشوند، پاسخدهی کند است یا برخی دامنهها به اشتباه در دسترس قرار نمیگیرند، استفاده از یک سرور DNS عمومی و معتبر میتواند تا حدی مشکل را کاهش دهد. سرورهای سریعتر معمولاً زمان تبدیل نام دامنه به IP را کوتاهتر میکنند و در نتیجه، مرور صفحات روانتر میشود.
اگر اختلال مربوط به DNS ارائهدهنده باشد یا پیکربندی آن درست عمل نکند، تغییر DNS میتواند بهصورت موقت یک راهحل مناسب باشد. بعضی سرویسهای DNS حتی امکانات امنیتی بیشتری دارند و دامنههای مشکوک را شناسایی میکنند.
با این حال، تغییر DNS همیشه مؤثر نیست. اگر محدودیتها در سطح شبکه یا روی خود سرور مقصد اعمال شده باشد، تغییر DNS کمکی نخواهد کرد. همچنین، وقتی مشکل به کیفیت اینترنت، نویز خط یا تنظیمات اشتباه مودم مربوط است، این اقدام تأثیری ندارد. از طرف دیگر، استفاده از سرویسهای ناشناخته ممکن است خطرات امنیتی ایجاد کند. بنابراین، بهتر است شرایط شبکه بررسی شود و فقط از سرویسهای معتبر برای تغییر سرور DNS استفاده شود.
نقش سرور DNS در حفظ امنیت و جلوگیری از سایتهای مشکوک
سرور DNS فقط وظیفه تبدیل نام دامنه به آدرس IP را بر عهده ندارد؛ بلکه در حفظ امنیت کاربران هم نقش مهمی دارد. بسیاری از سرویسهای DNS از پایگاههای داده بهروز استفاده میکنند که در آن فهرستی از دامنههای مرتبط با بدافزار، فیشینگ، اسپم و فعالیتهای مشکوک ثبت شده است. وقتی کاربر آدرس چنین سایتهایی را وارد میکند، سرور DNS بهجای ارائه آدرس واقعی، درخواست را مسدود میکند یا او را به صفحه هشدار هدایت میکند.
این کار باعث میشود قبل از برقراری ارتباط با سرور مقصد، یک لایه کنترلی ایجاد شود و ریسک آلودگی کاهش پیدا کند. حتی اگر کاربر ناخواسته روی یک لینک آلوده کلیک کند، احتمال آسیب دیدن سیستم کمتر میشود.
بعضی سرورهای DNS امکان دستهبندی ترافیک را هم فراهم میکنند و مدیر شبکه میتواند دسترسی به گروهی از سایتها را محدود کند. همچنین، استفاده از پروتکلهایی مثل DNS over HTTPS یا DNS over TLS باعث میشود درخواستهای DNS رمزگذاری شوند و خطر شنود یا دستکاری کاهش یابد.
در نتیجه، سرور DNS فقط یک ابزار ترجمه نام دامنه نیست، بلکه بخشی از زیرساخت دفاعی شبکه به حساب میآید و به افزایش امنیت کاربران کمک میکند.
اشتباهات رایج کاربران هنگام کار با سرور DNS
یکی از اشتباهات رایج کاربران هنگام کار با سرور DNS این است که آدرس سرور را اشتباه وارد میکنند یا از مقادیر نامعتبر استفاده میکنند؛ نتیجه اینکه سیستم نمیتواند دامنهها را درست ترجمه کند. در بعضی موارد هم کاربران بدون شناخت کافی از تنظیمات شبکه، چند DNS مختلف را همزمان فعال میکنند و همین موضوع باعث تداخل و تأخیر در پاسخدهی میشود.
اشتباه متداول دیگر، استفاده از سرویسهای ناشناخته یا غیرمعتبر فقط بهخاطر وعده سرعت بیشتر است. چنین سرویسهایی ممکن است لایههای امنیتی کافی نداشته باشند یا حتی دادههای کاربران را جمعآوری کنند. بسیاری از کاربران همچنین بعد از تغییر DNS، کش سیستم یا مرورگر را پاک نمیکنند و تصور میکنند مشکل هنوز حل نشده است.
در گوشیها هم، هماهنگ نبودن تنظیمات DNS بین وایفای و اینترنت موبایل میتواند نتایج متفاوتی ایجاد کند و باعث سردرگمی شود.
از طرفی، بعضی افراد هر مشکل اینترنتی را به DNS نسبت میدهند و بدون بررسی وضعیت اتصال، مودم یا محدودیتهای شبکه، مرتباً DNS را تغییر میدهند. این کار نهتنها عیبیابی را سختتر میکند، بلکه ممکن است باعث تنظیمات ناپایدار هم بشود.
آیا استفاده از سرور DNS عمومی میتواند مشکل بلاک را حل کند؟
استفاده از سرور DNS عمومی در بعضی مواقع میتواند مشکل بلاک شدن دسترسی را کاهش دهد، اما همیشه راهحل قطعی نیست. سرورهای عمومی معمولاً مستقل از ارائهدهنده اینترنت محلی کار میکنند و بهدلیل زیرساخت قویتر، سرعت پاسخدهی و دسترسپذیری بالاتری دارند. اگر مسدودسازی فقط در سطح DNS ارائهدهنده انجام شده باشد، تغییر به یک DNS عمومی ممکن است دوباره امکان دسترسی به برخی دامنهها را فراهم کند.
با این حال، اگر محدودیتها در سطح شبکه، فایروال یا حتی روی خود سرور مقصد اعمال شده باشند، استفاده از DNS عمومی کمکی نخواهد کرد. از طرف دیگر، بعضی سرورهای عمومی هم فهرستهایی از دامنههای خطرناک یا نامطلوب را فیلتر میکنند و ممکن است همان سایتها همچنان قابل دسترس نباشند.
از نظر امنیتی، سرویسهای معتبر عمومی معمولاً از پایگاههای داده بهروز و قابلیتهای حفاظتی استفاده میکنند؛ با این حال، انتخاب سرویسهای ناشناخته میتواند ریسکهایی مثل ثبت اطلاعات یا رفتارهای غیرشفاف به همراه داشته باشد. به همین دلیل، استفاده از DNS عمومی در برخی شرایط مفید است، اما باید با توجه به نوع محدودیت، سیاست شبکه و اعتبار سرویس انجام شود.
مقایسه سرور DNS پیشفرض با سرورهای جایگزین
سرور DNS پیشفرض معمولاً توسط ارائهدهنده اینترنت یا مدیر شبکه تنظیم میشود و طوری طراحی شده که با زیرساخت همان شبکه هماهنگ باشد. این سرورها اغلب از نظر پایداری و سازگاری با سیاستهای محلی عملکرد قابل قبولی دارند، اما ممکن است در بعضی مواقع سرعت پاسخدهی پایینتری داشته باشند یا بر اساس سیاستهای فیلترینگ، دسترسی به برخی دامنهها را محدود کنند.
در مقابل، سرورهای DNS جایگزین یا عمومی را شرکتهای مستقل ارائه میدهند و تمرکز بیشتری روی سرعت، دسترسپذیری و قابلیتهای امنیتی دارند. بعضی از این سرویسها از پایگاههای داده گستردهتر استفاده میکنند و امکاناتی مثل مسدودسازی سایتهای مشکوک، گزارشدهی و رمزگذاری درخواستهای DNS را در اختیار کاربران میگذارند. در بسیاری از مواقع، استفاده از این سرورها میتواند زمان پاسخدهی را کوتاهتر کند و تجربه مرور روانتری بسازد.
با این حال، سرورهای جایگزین همیشه بهترین انتخاب نیستند. در برخی شبکهها، استفاده از DNS غیرپیشفرض ممکن است با سیاستهای سازمانی تداخل داشته باشد یا باعث ناسازگاری در سرویسهای داخلی شود. علاوه بر این، اعتماد به یک سرویسدهنده خارجی به این معناست که بخشی از ترافیک نام دامنه به آن منتقل میشود؛ موضوعی که نیاز به توجه به حریم خصوصی و اعتبار ارائهدهنده دارد.
در نهایت، انتخاب بین DNS پیشفرض و جایگزین باید بر اساس نیاز کاربر، سیاست شبکه و اولویتهای امنیتی انجام شود.
نکات مهم قبل از هر نوع تغییر در تنظیمات سرور DNS
قبل از هر تغییری در تنظیمات سرور DNS، بهتر است وضعیت فعلی شبکه بررسی شود و تنظیمات قبلی جایی ذخیره شود تا در صورت بروز مشکل، امکان بازگشت به حالت اولیه وجود داشته باشد. ابتدا باید مشخص شود که اختلال واقعاً به DNS مربوط است یا به مواردی مثل کیفیت اینترنت، مشکلات مودم یا محدودیتهای شبکه.
یکی از نکات مهم، انتخاب یک سرور DNS معتبر است. سرویسدهندگانی که شناختهشده هستند و سیاستهای شفاف در زمینه حریم خصوصی دارند، معمولاً امنیت و پایداری بیشتری ارائه میدهند. آگاهی از سیاستهای فیلترینگ و امکانات امنیتی هر سرویس نیز میتواند از بروز محدودیتهای ناخواسته جلوگیری کند.
در شبکههای سازمانی، تغییر DNS بدون هماهنگی با مدیر شبکه میتواند باعث اختلال در دسترسی به سرویسهای داخلی شود؛ بنابراین، هماهنگی قبلی ضروری است. بعد از اعمال تنظیمات جدید هم بهتر است کش DNS پاک شود و دسترسی به چند سایت مختلف تست شود تا نتیجه دقیقتر ارزیابی گردد.
در نهایت، تاثیر تغییر DNS بر عملکرد، امنیت و حریم خصوصی باید هر از گاهی بررسی شود و اگر رفتار غیرعادی مشاهده شد، تنظیمات به حالت ایمنتر برگردانده شود.
از یک DNS هوشمند استفاده کنید
ارائه دهندگان DNS هوشمند راهی برای دور زدن وب سایت هایی که IP شما را بلاک کرده اند، ارائه می دهند. سرویس های DNS هوشمند در مقایسه با شبکه های خصوصی مجازی دارای مزایا و معایبی هستند.
یکی از مهم ترین مزایای استفاده از DNS هوشمند برای دور زدن بلاک شدن توسط DNS سرور، سرعت بهتر اینترنت است. برخلاف شبکه های خصوصی مجازی که تمام ترافیک وب شما را از طریق شبکه دیگری هدایت می کنند، ارائه دهندگان DNS هوشمند فقط باید اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی شما را تغییر مسیر دهند. این فرآیند منجر به تجربه مرور سریع تر نیز می شود.
از معایب آن می توان به این اشاره کرد که خدمات DNS هیچ یک از مزایای حفظ حریم خصوصی مانند شبکه های خصوصی مجازی را ارائه نمی دهند. آن ها نه ترافیک شما را رمزگذاری می کنند و نه IP شما را تغییر می دهند.
از یک پروکسی رایگان استفاده کنید
اگر نیاز دارید که به سرعت به یک وب سایت مسدود شده دسترسی داشته باشید و زیاد هم به آن سر نمی زنید، یک پروکسی رایگان ممکن است راه حل خوبی باشد. یک پروکسی آدرس IP شما را مخفی می کند، بنابراین به پنهان کردن موقعیت مکان شما کمک می کند. با این حال، ترافیک شما را رمزگذاری نمی کند. استفاده از پراکسی راه حلی قابل اعتماد درازمدت نیست. همچنین اگر می خواهید به صورت ناشناس از آن استفاده کنید، گزینه مناسبی نیست.
از آدرس IP یک سایت استفاده کنید
وقتی به آدرس های وب فکر می کنید، احتمالاً به نام دامنه (به عنوان مثال www.makeuseof.com) که در نوار آدرس مرورگر خود تایپ می کنید، فکر می کنید. در عمل، نام دامنه مانند پوششی برای آدرس IP است. این آدرس IP است که به سرور اشاره می کند و ترافیک شما را هدایت می کند. سرور های DNS مسئول تبدیل نام دامنه به آدرس IP هستند.
با این حال، اگر آدرس IP یک سایت را می دانید، می توانید آن را مستقیماً در مرورگر خود وارد کنید و همچنان سایت را مشاهده خواهید کرد. از آنجایی که بسیاری از شبکه ها فقط آدرس های اینترنتی نام دامنه را مسدود می کنند و نه آدرس های IP زیربنایی آن ها، این ترفند اغلب راهی عالی برای دور زدن محدودیت های اینترنتی است.
همین اصل در مورد URL های کوتاه نیز صدق می کند. شما می توانید آدرس IP یک سایت را با باز کردن Command Prompt به عنوان administrator، سپس تایپ کردن tracert و سپس نام دامنه پیدا کنید. به عنوان مثال:
tracert google.com
از Tor استفاده کنید
Tor، مخفف The Onion Router، یک نرم افزار رایگان و منبع باز برای ارتباط به صورت ناشناس است. این نرم افزار، ترافیک اینترنت را از طریق یک شبکه همپوشانی رایگان، سراسری و داوطلبانه، متشکل از بیش از هفت هزار Node، هدایت می کند تا مکان و تاریخچه استفاده کاربر را از هر کسی که نظارت شبکه یا تجزیه و تحلیل ترافیک انجام می دهد، پنهان کند. استفاده از Tor ردیابی فعالیت اینترنت کاربر را دشوار تر می کند. هدف مورد نظر Tor حفاظت از حریم خصوصی کاربران خود و همچنین آزادی و توانایی آن ها برای برقراری ارتباط محرمانه از طریق ناشناس بودن آدرس IP با استفاده از node های خروج Tor است.
هنگامی که از شبکه Tor برای مرور وب استفاده می کنید، ترافیک شما در یک سفر طولانی از طریق هزاران node در سراسر جهان گرفته می شود. این فرآیند تقریباً برای یک وب سایت معمولی غیرممکن است که بداند درخواست از کجا شروع شده است، بنابراین بعید است که در فیلتر های مسدود کننده گرفتار شود.
امیدواریم این پست به شما کمک کرده باشد تا به آن سایت های آموزشی ای که نیاز دارید دسترسی لازم را پیدا کنید. همچنین برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد DNS خصوصی می توانید به پست دیگر ما مراجعه کنید.
نتیجهگیری
مرور نقش سرور DNS نشان میدهد این سرویس خیلی فراتر از یک ابزار ساده برای ترجمه نام دامنه عمل میکند و در واقع بخش مهمی از امنیت و مدیریت شبکه به حساب میآید. بلاک شدن دسترسی از طریق DNS ممکن است بهخاطر فیلترینگ، محافظت در برابر سایتهای مشکوک، سیاستهای سازمانی یا حتی خطاهای پیکربندی رخ دهد. انتخاب راهکار درست برای رفع مشکل، به این بستگی دارد که محدودیت در کدام سطح اعمال شده باشد. در بعضی مواقع، تغییر به سرورهای DNS عمومی و معتبر میتواند وضعیت دسترسی را بهتر کند، اما اگر محدودیتها در سطوح بالاتر باشد، این روش تأثیری ندارد. استفاده از روشهای امن، بررسی تنظیمات، پاک کردن کش DNS و هماهنگی با مدیر شبکه در محیطهای سازمانی از اقداماتی است که میتواند مفید باشد. در نهایت، شناخت بهتر DNS و انتخاب سرویسهای مطمئن کمک میکند بین سرعت دسترسی، امنیت و کنترل شبکه تعادل مناسبی برقرار شود.








